Sera mı, açık alan mı? Bu soru genellikle ilk hasadı aldıktan sonra ortaya çıkar. Domates gecikir, biber üşür, marul aniden tohuma kaçar. Sonra akla kapalı bir alan kurma fikri gelir. Ama sera her bahçenin ihtiyacı değil. Bazı yerlerde kazanç net, bazı yerlerde sadece ek iş ve ek masraf. Aşağıda iki yöntemi maliyet, verim, iklim ve iş yükü açısından karşılaştırıyoruz. Amaç, kendi bahçenize hangisinin uyduğuna hızlı karar vermenizi sağlamak.
Açık alanda hava neyse o olur. Serada birkaç değişkeni siz belirlersiniz. Fark buradan başlar.
Serada kontrol altına aldığınız etmenler:
Serada da kontrol edemedikleriniz:
Bu ayrımı akılda tutun. Sera içi yetiştirme avantajları büyük ölçüde sezonu uzatmak ve yağıştan korunmak üzerine kuruludur. Verim artışı bunların yan sonucudur, doğrudan hedefi değildir.
En büyük fayda bu. Fide dikimini iki-üç hafta öne alabilirsiniz. Sonbaharda hasadı benzer şekilde geciktirirsiniz. Domates, biber, patlıcan gibi uzun sezonlu türlerde bu süre doğrudan meyve sayısına yansır. Mevsimlere göre ekim planınızı sera varsa yeniden yazmanız gerekir; takvim kayar.
Yaprağa yağmur değmezse mildiyö ve benzeri sorunlar belirgin şekilde geriler. Damla sulama ile birleştirildiğinde etki daha da net olur. Sulama sistemlerini seraya kurmak açık alandan kolaydır; alan küçük ve sabittir.
Çatlamayan domates, lekesiz salatalık, düzgün marul. Yağmur sonrası kabuk çatlaması kaybolur.
Kapılara sineklik takarsanız beyazsinek ve güve baskısı düşer. Ama içeri bir kez giren zararlı hızla çoğalır. Doğal mücadele yöntemlerini serada daha erken devreye almanız gerekir.
Buharlaşma azalır, rüzgâr yok. Mulç uygulamasıyla birlikte su ihtiyacı açık alana göre gözle görülür şekilde geriler.
Sera tek kalem masraf değildir. Kurulumdan sonra da harcama devam eder.
| Kalem | Açık alan | Sera |
|---|---|---|
| Başlangıç yatırımı | Düşük — toprak hazırlığı ve tohum | Yüksek — iskelet, örtü, zemin düzenleme |
| Yıllık bakım | Az | Örtü yenileme, havalandırma, temizlik |
| Sulama | Yağıştan kısmi destek | Tamamen size bağlı, sistem şart |
| Gübreleme | Normal program | Daha sık, yıkanma az ama tüketim yoğun |
| İş yükü | Mevsimsel | Neredeyse her gün kontrol |
| Birim alan verimi | Orta | Belirgin şekilde yüksek |
Bütçeyi düşürmenin yolları:
Aynı sera her iklimde aynı işi yapmaz.
Şu türler için sera fark yaratır: domates, biber, salatalık, patlıcan, fesleğen, kışlık yeşillik.
Şu türler için gerek yok: patates, soğan, sarımsak, bakla, kabak, mısır. Bunlar alan ister, koruma istemez.