Balkon küçük olabilir. Bu, hasat alamayacağınız anlamına gelmez. Üç metrekarelik bir alanda domates, biber, marul ve bir avuç yeşillik rahatça yetişir. Şart tek: saksıyı doğru seçmek, drenajı kurmak ve güneşi takip etmek. Toprakta kök istediği yere gider; saksıda ise siz kökün evini kurarsınız. Bu yüzden saksıda sebze yetiştirme işi, açık bahçeden daha dikkatli ama daha kontrollüdür. Hastalık daha az, yabancı ot neredeyse yok, sulama ise sizin elinizde.
Saksıyı almadan önce balkonu bir gün boyunca izleyin. Sabah 9, öğlen 13, ikindi 16'da fotoğraf çekin. Nereye kaç saat güneş düştüğünü göreceksiniz.
Rüzgâr ikinci sorun. Yüksek katlarda rüzgâr yaprakları kurutur, sırıkları devirir. Korkuluğa hasır veya file gerin, uzun bitkileri duvar dibine alın.
Ağırlığı da hesaplayın. Islak toprak beklediğinizden ağırdır. Ağır saksıları balkon kenarına değil, duvara yakın ve taşıyıcı tarafa yerleştirin. Tekerlekli altlık kullanın; güneşi takip etmek için saksıyı gün içinde kaydırabilirsiniz.
En sık yapılan hata küçük saksı. Bitki büyür, kök sıkışır, her sıcak günde susuz kalır. Meyve tutmaz veya yarıda durur. Genel kural: derinlik en az 25 cm, meyve verenlerde 30-40 cm.
| Bitki | Hacim (litre) | Derinlik |
|---|---|---|
| Marul, roka, ıspanak | 5-8 | 20 cm |
| Maydanoz, nane, fesleğen | 5-10 | 20-25 cm |
| Biber, acı biber | 10-15 | 30 cm |
| Domates (tek fide) | 20-30 | 35-40 cm |
| Patlıcan, salatalık | 20-25 | 35 cm |
| Havuç, turp | 10-15 | 30 cm (düz taban) |
| Çilek | 5 (fide başına) | 20 cm |
Geniş ve alçak kaplarda yan yana dikim yaparken sıkıştırmayın. Bitki yoğunluğu ve sıra arası mesafeler konusundaki ölçüler saksıda da geçerli; sadece derinlik yerine hacim üzerinden düşünün.
Saksıda ölümlerin çoğu susuzluktan değil, boğulmadan olur. Su dibe iner, çıkamaz, kök havasız kalır. Çözüm basit ama atlanıyor.
Harç da drenajın parçası. Bahçe toprağını olduğu gibi saksıya doldurmayın; sıkışır ve taşlaşır. İşleyen bir karışım: 5 kısım torf veya hazır saksı harcı, 2 kısım solucan gübresi ya da olgun kompost, 2 kısım perlit, 1 kısım elenmiş kum. Evde kompost yapıyorsanız bu karışımın en iyi bileşenini zaten üretiyorsunuz. Harç oranları ve maliyet hesabı, toprak hazırlama konusuyla doğrudan bağlantılı.
Sınırlı toprak, sınırlı rezerv demek. Yazın günde bir, sıcak dalgasında günde iki kez su gerekebilir.
Besin her sulamada bir miktar dipten akar. Bu yüzden 2-3 haftada bir sıvı gübre veya solucan gübresi çayı verin. Meyve dönemine girildiğinde potasyum ağırlıklı destek işe yarar. Yaprak sararması, damar arası açılma gibi belirtileri bitki beslenmesi başlığındaki tabloyla eşleştirebilirsiniz.
Zararlı konusunda balkon avantajlıdır ama muaf değildir. Yaprak biti ve kırmızı örümcek kuru havada hızlı çoğalır. Haftada bir yaprak altlarını kontrol edin. Erken fark ederseniz